Thuê hợp khi chưa biết sẽ dùng bao lâu, khi dụng cụ đắt và cồng kềnh như giường điện, đệm hơi có máy, hoặc khi nhu cầu có thể đổi nhanh; mua hợp với đồ dùng lâu dài, rẻ, gắn với vệ sinh cá nhân như ghế bô, ghế tắm, bô dẹt; mượn hay mua lại đồ cũ được nếu kiểm tra kỹ và làm sạch đúng cách.
Không có câu trả lời chung cho mọi nhà, vì thời gian chăm một người nằm lâu có thể vài tuần, có thể nhiều năm. Bài này đưa ra cách ước thời gian dùng, cách so tổng chi mà không cần biết giá cụ thể, những câu cần hỏi bên cho thuê, và bảng kiểm tra đồ cũ để quyết định cho từng món, không phải cả bộ.
Ba anh em bàn chuyện chiếc giường cho mẹ
Mẹ ra viện, bác sĩ dặn cần giường nâng đầu và đệm chống loét. Anh cả muốn mua ngay giường điện tốt nhất cho mẹ. Chị hai lo không biết mẹ nằm bao lâu, mua về rồi để đâu. Em út tìm được một người quen có giường cũ cho lại. Ba người nói qua nói lại cả buổi tối không ra kết luận, trong lúc mẹ vẫn nằm trên chiếc giường gỗ thấp.
Cuối cùng họ làm cách chia từng món: thuê giường điện và đệm hơi trong ba tháng đầu, vì đó là hai món đắt và chưa biết mẹ hồi phục tới đâu; mua mới ghế bô, ghế tắm và bô dẹt vì là đồ vệ sinh riêng; nhận chiếc xe lăn cũ của người quen sau khi kiểm tra phanh, lốp và lau rửa kỹ. Ba tháng sau, mẹ vẫn cần giường, họ ngồi lại tính tiếp chuyện mua hay thuê thêm.
Cách làm từng món, có hạn xem lại, giúp gia đình quyết nhanh mà không phải đặt cược vào một dự đoán chưa ai biết.
Món nào nên thuê, món nào nên mua
Gợi ý chung theo đặc điểm của từng món; nhà bạn có thể khác:
| Dụng cụ | Thường nghiêng về | Lý do |
|---|---|---|
| Giường điện, giường quay tay | Thuê lúc đầu, mua khi chắc dùng lâu | Đắt, cồng kềnh, khó bán lại |
| Đệm hơi có máy bơm | Thuê | Máy cần bảo trì, nhu cầu thay đổi theo tình trạng da |
| Đệm mút chống loét | Mua | Gắn với vệ sinh, khó làm sạch sâu |
| Xe lăn | Mua hoặc nhận lại đồ cũ đã kiểm tra | Dùng lâu, dễ kiểm tra, dễ làm sạch |
| Khung tập đi, gậy | Mua hoặc mượn | Rẻ, nhẹ, dùng ở nhiều giai đoạn |
| Ghế bô, ghế tắm, bô dẹt, bình tiểu | Mua mới | Đồ vệ sinh cá nhân |
| Máy móc y tế mà nhân viên y tế chỉ định | Theo hướng dẫn của nhân viên y tế | Cần người hướng dẫn và theo dõi riêng |
Với những máy móc liên quan trực tiếp tới việc điều trị, đừng tự chọn theo quảng cáo; hỏi nhân viên y tế đang theo dõi người bệnh nên dùng loại nào, ai lắp đặt, ai hướng dẫn.
Tính tổng chi mà không cần đoán giá
Ngồi với giấy bút, làm cho từng món một, bằng chính con số bên cho thuê và bên bán báo cho bạn:
- Ước thời gian dùng theo ba mức: ngắn (vài tuần), vừa (vài tháng), dài (trên một năm). Hỏi nhân viên y tế những gì họ ước được về giai đoạn trước mắt, nhưng đừng ép họ đoán chính xác.
- Lấy giá thuê một tháng nhân số tháng ở từng mức, cộng tiền đặt cọc không lấy lại được, phí vận chuyển, phí lắp đặt.
- Lấy giá mua, cộng vận chuyển, lắp đặt, rồi trừ đi số tiền ước bán lại được hoặc giá trị nếu cho lại người khác.
- So hai con số ở từng mức thời gian. Thường có một mốc số tháng mà sau đó mua có lợi hơn thuê; ghi mốc đó ra. Cách tính nhanh: lấy giá mua trừ tiền bán lại ước được, chia cho tiền thuê một tháng, ra số tháng hoà vốn.
- Cộng thêm thứ không ra tiền: chỗ cất khi không dùng nữa, công tháo dỡ, việc bảo trì khi máy hỏng giữa đêm.
- Quyết định cho món đó, ghi ngày xem lại, ví dụ “thuê giường, xem lại sau ba tháng”.
Bảng tính đơn giản này cũng giúp anh chị em trong nhà nhìn chung một con số, bớt tranh cãi cảm tính. Chia tiền ai góp bao nhiêu là chuyện cả nhà ngồi bàn riêng, nhưng dựa trên cùng một bảng.
Hỏi bên cho thuê những gì
Ghi sẵn các câu này, hỏi rõ, và xin ghi lại thành giấy tờ:
- Giá thuê tính theo ngày, tuần hay tháng; trả trước hay trả sau; tiền cọc bao nhiêu, khi trả lại có hoàn đủ không, trừ những gì.
- Phí giao, lắp đặt, tháo dỡ và thu hồi; có hướng dẫn sử dụng tận nơi không.
- Máy hỏng thì báo ai, bao lâu có người tới, có đồ thay tạm trong lúc sửa không.
- Đồ đã được làm sạch, khử khuẩn thế nào trước khi giao; có thay vỏ đệm, vỏ bọc mới không.
- Hư hỏng do dùng bình thường ai chịu, do sơ ý ai chịu, ví dụ đệm hơi bị thủng.
- Muốn đổi sang loại khác giữa chừng có được không, có mất phí không.
- Muốn trả sớm thì tính tiền thế nào; muốn mua lại món đang thuê thì có trừ tiền thuê đã trả không.
- Thời gian thuê tối thiểu, gia hạn bằng cách nào.
Chụp ảnh tình trạng dụng cụ lúc nhận, có ngày giờ, để khi trả không bị tính oan vết trầy có sẵn. Giữ hướng dẫn sử dụng trong túi giấy tờ ở góc đồ chăm sóc.
Nếu có thể, hỏi ý kiến một vài gia đình khác từng thuê ở cùng nơi: giao có đúng hẹn không, máy hỏng có người tới không, trả lại có bị trừ cọc vô lý không. Những câu trả lời ấy thường nói nhiều hơn lời giới thiệu.
Kiểm tra đồ cũ trước khi nhận
Đồ mua lại hay người quen cho lại có thể dùng tốt, nhưng phải qua bước kiểm tra này:
| Món | Kiểm tra gì | Bỏ qua nếu |
|---|---|---|
| Giường | Thanh chắn, chốt, tay quay hoặc động cơ, bánh xe và khoá bánh, khung gập | Thanh chắn lỏng, khung nứt, động cơ kêu giật, khe hở lớn |
| Đệm hơi | Bơm căng để vài giờ xem có xì, máy chạy đều, ống không nứt | Ống xì, máy không giữ áp, vỏ rách |
| Đệm mút | Độ đàn hồi, vết lõm, mùi, vết ố | Có vết lõm cố định, mùi ẩm mốc, ố thấm sâu |
| Xe lăn | Phanh, lốp, bánh trước, khung, vải ngồi và lưng tựa | Phanh không giữ, khung gỉ nứt mối hàn |
| Khung tập đi | Chốt chiều cao, đầu cao su, độ vững | Chốt lỏng, khung cong |
| Ghế bô, ghế tắm | Chân ghế, mặt ngồi, chậu đựng | Nhựa nứt, chân lung lay; nên ưu tiên mua mới |
Đồ cũ nào qua được kiểm tra vẫn phải làm sạch, khử khuẩn trước khi dùng cho người thân, theo đúng chất liệu của nó. Hỏi người cho lại đồ đã dùng bao lâu, từng sửa gì, còn giấy hướng dẫn không; những chi tiết đó giúp bạn biết món đồ còn dùng được bao lâu.
Sai lầm hay gặp khi sắm dụng cụ
Mua cả bộ ngay ngày đầu. Nhiều nhà mua đủ giường, đệm, xe lăn, máy móc trong tuần đầu rồi thấy một nửa không hợp. Bắt đầu với thứ cần ngay, thêm dần khi rõ nhu cầu.
Chọn theo lời quảng cáo hay theo hàng xóm. Người hàng xóm dùng tốt không có nghĩa người thân của bạn hợp. Hỏi nhân viên y tế cho món liên quan da, tư thế, hô hấp.
Không đọc điều khoản thuê. Tiền cọc, phí hư hỏng, thời gian tối thiểu là chỗ hay phát sinh tranh chấp.
Nhận đồ cũ mà không kiểm tra. Một chiếc giường có thanh chắn lỏng nguy hiểm hơn không có giường bệnh.
Giữ đồ hỏng vì tiếc. Đệm đã xẹp, xe lăn phanh kém nên được thay; chi phí một lần ngã hay một vết loét cao hơn nhiều.
Quên hỏi người bệnh. Người còn tỉnh táo có quyền nói mình muốn nằm giường nào, ngồi xe kiểu gì. Một món đồ người bệnh ghét dùng thì đắt rẻ cũng thành vô ích.
Không ghi lại ai giữ giấy tờ. Hợp đồng thuê, phiếu bảo hành, biên nhận tiền cọc nằm rải ở nhiều người. Gom về một túi, ghi tên người giữ.
Khi nào gọi nhân viên y tế hoặc cấp cứu ngay
Dụng cụ chỉ hỗ trợ; khi có những dấu hiệu sau, việc đầu tiên là gọi người có chuyên môn, chuyện thuê mua tính sau:
| Thấy gì | Làm gì ngay | Gọi ai |
|---|---|---|
| Người bệnh khó thở, tím tái, lơ mơ khó gọi | Nâng đầu nếu dễ chịu hơn, ở bên | Gọi cấp cứu |
| Da đổi màu, đỏ không mất dù đã có đệm | Không nằm đè lên chỗ đó | Nhân viên y tế trong ngày |
| Ngã khi dùng dụng cụ mới | Không kéo dậy vội, giữ ấm | Cấp cứu nếu đập đầu, đau dữ dội |
| Máy móc do nhân viên y tế chỉ định báo lỗi, ngừng chạy | Làm theo hướng dẫn khẩn cấp đã được dặn | Nhân viên y tế ngay, đồng thời bên cung cấp máy |
Dán số điện thoại bên cho thuê và số nhân viên y tế phụ trách cạnh nhau ở chỗ dễ thấy; khi có chuyện, người trong nhà biết gọi ai trước.
Đừng để chuyện tiền bạc làm người chăm kiệt sức
Chuyện mua sắm dụng cụ thường rơi vào vai người chăm chính, người vốn đã mệt nhất. Nên giao cho một người khác trong nhà lo phần hỏi giá, gọi bên cho thuê, kiểm tra đồ cũ, giữ giấy tờ; người chăm chính chỉ cần nói cái gì đang khó khi chăm.
Nếu tiền bạc trong nhà eo hẹp, nói thẳng điều đó với nhân viên y tế. Họ có thể giúp xếp thứ tự món nào thật cần trước, món nào chờ được, và gợi ý những cách làm tạm an toàn bằng đồ có sẵn trong nhà. Không có dụng cụ đắt tiền không có nghĩa là chăm kém; nhiều người được chăm chu đáo trên chiếc giường gỗ cũ với những chiếc gối kê đúng chỗ.
Khi đã quyết, đừng day dứt mãi về lựa chọn. Thuê rồi thấy nên mua, hay mua rồi dùng ít hơn dự tính, đều là chuyện thường gặp; điều quan trọng là người thân được nằm, ngồi an toàn trong lúc cả nhà còn đang học cách chăm.
Câu hỏi thường gặp
Thuê giường bệnh bao lâu thì nên mua luôn?
Tuỳ giá thuê và giá mua thực tế bạn được báo. Lấy giá mua trừ tiền bán lại được, chia cho giá thuê một tháng, ra số tháng hoà vốn. Nếu chắc sẽ dùng lâu hơn mốc đó, mua thường có lợi hơn.
Có nên mua đệm hơi cũ không?
Cẩn thận. Đệm hơi cần máy hoạt động ổn và ống không xì; đồ cũ khó biết đã dùng thế nào. Nếu nhận, bơm thử nhiều giờ, kiểm tra máy, thay vỏ bọc và làm sạch kỹ. Nhiều nhà chọn thuê để có người bảo trì.
Đồ cũ của người đã mất trong nhà có dùng lại được không?
Về mặt sử dụng, được nếu dụng cụ còn tốt và được làm sạch, khử khuẩn đúng cách. Về tình cảm, hỏi ý người bệnh và gia đình; có người thấy ấm lòng, có người thấy nặng nề.
Trả lại đồ thuê khi người thân không còn dùng nữa thì cần làm gì?
Lau sạch, tháo phụ kiện đi kèm, đối chiếu với ảnh chụp lúc nhận, gọi bên cho thuê hẹn giờ thu hồi và nhận lại tiền cọc theo đúng thoả thuận. Giữ giấy xác nhận đã trả.
Có nên mua dụng cụ online không?
Đồ đơn giản như gậy, bô dẹt có thể mua online. Những món cần đúng kích thước như xe lăn, khung tập đi hay cần lắp đặt như giường nên được thử, đo, hoặc có người hướng dẫn tận nơi.
Anh chị em không thống nhất chuyện mua thuê thì làm sao?
Làm bảng tính chung cho từng món, chia theo ba mức thời gian dùng, rồi quyết từng món với hạn xem lại. Quyết theo từng món và có hạn xem lại giúp mọi người dễ đồng ý hơn là quyết một lần cho tất cả.