SuyKiet.comSuy Kiệt
Phòng ở và dụng cụ

Đệm chống loét cho người nằm lâu: đệm hơi, đệm mút, chọn loại nào và kiểm tra ra sao

So sánh đệm hơi luân phiên, đệm mút nhiều lớp và tấm phủ trên đệm thường; cách lắp, kiểm tra hằng ngày bằng tay và những lỗi làm đệm chống loét mất tác dụng.

Vietnamese daughter kneeling beside a care bed checking the air hose of a ridged air mattress, elderly father asleep, close side angle, cool window light on white sheets

Đệm chống loét giúp san đều sức đè của cơ thể để da ở xương cùng, hông, gót đỡ bị ép, nhưng không thay được việc xoay trở và kiểm tra da; chọn loại nào (đệm hơi luân phiên, đệm mút nhiều lớp, tấm phủ trên đệm thường) nên dựa vào mức nằm, mức cử động và tình trạng da của người bệnh, tốt nhất theo đánh giá của nhân viên y tế.

Nhiều gia đình mua đệm hơi về, bật máy, rồi yên tâm giãn lịch xoay trở; vài tuần sau da vẫn đỏ. Đệm chống loét chỉ phát huy khi được lắp đúng, bơm đúng, phủ đúng loại ga và kiểm tra hằng ngày. Bài này đi qua từng loại, cách chọn theo tình huống, cách lắp, cách thử bằng tay và các lỗi hay gặp.

Đệm hơi của bà Sáu vẫn để da đỏ

Bà Sáu nằm sau một lần ngã, hầu như không tự trở mình. Con trai bà mua một tấm đệm hơi có máy bơm, trải lên chiếc đệm bông cũ, phủ thêm tấm ga chống thấm dày cho khỏi bẩn, rồi gấp thêm tấm khăn bông dưới mông bà. Nghĩ đã có đệm, anh xoay bà thưa hơn.

Mười ngày sau, chỗ xương cùng đỏ không mất. Nhân viên y tế đến xem, chỉ ra ba chỗ sai: đệm bông cũ bên dưới lún khiến đệm hơi võng, tấm chống thấm dày và khăn gấp nhiều lớp làm mất tác dụng của các ống hơi, và lịch xoay trở bị giãn. Sau khi bỏ đệm bông, thay ga mỏng, bỏ khăn gấp và quay lại lịch xoay như được dặn, chỗ đỏ dần nhạt.

Đệm không có lỗi; cách dùng mới là vấn đề. Đó là điều nên nhớ trước khi chọn bất kỳ tấm đệm nào.

Ba loại thường gặp và ai hợp với loại nào

Bảng dưới mô tả chung; người thân của bạn hợp loại nào nên hỏi nhân viên y tế đang theo dõi:

LoạiHoạt động thế nàoThường hợp vớiCần lưu ý
Tấm phủ mút hoặc gel đặt trên đệm thườngLớp mềm ôm theo cơ thể, san bớt sức đèNgười còn tự trở mình, nằm nhiều nhưng chưa nằm hẳnPhải đủ dày, không lún chạm đệm dưới
Đệm mút nhiều lớp chuyên dụngCác lớp mút khác độ cứng, bề mặt chia ôNgười nằm phần lớn thời gian, da còn lànhMút lâu ngày xẹp, phải kiểm tra độ đàn hồi
Đệm hơi luân phiên có máy bơmCác ống hơi lần lượt căng xẹp, đổi chỗ chịu lực theo chu kỳNgười nằm gần như hoàn toàn, khó tự cử động, da đã có vùng đỏCần điện, máy chạy êm, chỉnh đúng mức theo cân nặng
Đệm nước, đệm hạt tự làmÍt kiểm soát đượcKhông khuyến khích tự chếDễ thủng, lạnh, không đều

Với người cực kỳ gầy, xương nhô, hay người đã có vết loét, việc chọn đệm thuộc phần đánh giá của nhân viên y tế. Gia đình nên hỏi cụ thể: người thân cần loại nào, chỉnh mức bơm ra sao, có cần đệm ngồi riêng khi lên xe lăn không.

Lắp đệm hơi đúng cách

Đệm hơi là loại nhiều nhà dùng nhất cho người nằm hẳn, và cũng là loại dễ lắp sai nhất:

  1. Đọc hướng dẫn đi kèm, xác định đầu đệm, chân đệm, phía nối ống. Ống hơi thường nằm ở phía chân.
  2. Đặt đệm hơi trực tiếp lên khung giường hoặc lên một đệm mỏng phẳng, chắc. Không đặt lên đệm bông, đệm lò xo đã lún.
  3. Treo máy bơm vào thành chân giường bằng móc đi kèm, không để dưới sàn chỗ ẩm hay có người đi qua.
  4. Nối ống, kiểm tra không gập, không bị bánh xe hay khung giường đè. Cắm điện ở ổ riêng, dây không vắt ngang lối đi.
  5. Bật máy, để đệm căng đủ theo thời gian hướng dẫn trước khi đặt người bệnh lên.
  6. Chỉnh mức áp lực theo hướng dẫn, thường theo cân nặng người bệnh. Không tự tăng cho thật căng vì nghĩ căng là tốt.
  7. Phủ một tấm ga mỏng, lỏng vừa đủ, không kéo căng như mặt trống. Căng quá thì ống hơi không lún được theo người.
  8. Đặt người bệnh lên, kiểm tra bằng tay như mục sau.

Nhiều đệm hơi có chế độ tĩnh (không luân phiên) dùng khi lau người, xoay trở hoặc khi người bệnh ngồi; bật lại chế độ luân phiên ngay khi xong. Ghi chế độ, mức áp lực vào một mẩu giấy dán ở máy bơm để ai trong nhà cũng biết.

Kiểm tra mỗi ngày: vài phút bằng tay và mắt

Cách kiểm tra đơn giản nhất mà nhân viên y tế hay chỉ là luồn bàn tay dưới đệm, ngay chỗ xương cùng của người bệnh, khi họ đang nằm:

  • Thử chạm đáy: lật ngửa bàn tay luồn dưới đệm hơi chỗ mông người bệnh. Nếu đầu ngón tay chạm vào xương cùng qua lớp đệm, đệm đang quá mềm hoặc xì hơi.
  • Nhìn ống hơi: các ống phải căng xẹp đều, không có ống nào xẹp hẳn, không có tiếng xì.
  • Nghe máy: máy chạy đều; đèn báo hoặc tiếng chuông báo bất thường là phải kiểm tra ngay.
  • Xem ống nối: không gập, không tuột khi người bệnh được xoay trở.
  • Xem mặt đệm: không ướt, không có vật cứng như nắp bút, kẹp tóc, mẩu thức ăn dưới ga.
  • Với đệm mút: ấn lòng bàn tay chỗ hay nằm; nếu lún mãi không phồng lại hoặc có vệt lõm cố định, đệm đã mất tác dụng.
  • Xem da: mỗi lần xoay trở, nhìn xương cùng, hông, gót, khuỷu như vẫn làm.

Ghi kết quả vào sổ theo dõi một dòng ngắn: “đệm căng đều, máy bình thường” hay “ống thứ ba xẹp, đã gọi người sửa”. Khi mất điện, đệm hơi xẹp dần; người bệnh cần được xoay sớm hơn và nằm trên mặt phẳng chắc cho tới khi có điện lại.

Những lỗi làm đệm chống loét mất tác dụng

Phủ nhiều lớp lên đệm. Tấm chống thấm dày, khăn gấp đôi, chăn trải lót đều làm mất khả năng ôm theo cơ thể. Chỉ dùng một ga mỏng và, nếu cần, một tấm lót thấm loại mỏng đặt đúng chỗ.

Giãn lịch xoay trở vì đã có đệm. Đệm giảm sức đè chứ không xoá được nó. Giữ lịch xoay trở đúng như nhân viên y tế dặn.

Tắt máy cho đỡ ồn ban đêm. Máy tắt, đệm hơi xẹp dần, người bệnh nằm trên ống xẹp còn tệ hơn nằm đệm thường. Nếu tiếng máy làm khó ngủ, hỏi cách đặt máy hoặc đổi chỗ.

Đặt đệm hơi lên đệm cũ lún. Đệm bên dưới võng khiến đệm hơi võng theo, người bệnh lọt xuống giữa.

Kê gối cứng chồng nhiều lớp trên đệm hơi. Gối kê để giữ tư thế vẫn cần, nhưng kê đúng chỗ, vừa đủ.

Để vật nhọn gần đệm. Kéo, kim băng, móng chân dài, móng thú cưng có thể làm thủng ống hơi.

Vài tình huống riêng hay gặp ở nhà

Người bệnh đổ mồ hôi nhiều, trời nóng ẩm. Bề mặt nhựa của đệm dễ làm lưng hầm bí. Dùng ga cotton mỏng thấm hút, thay ngay khi ẩm, giữ phòng thoáng. Một số đệm hơi có chế độ thổi khí nhẹ qua bề mặt; hỏi xem loại của bạn có không.

Người bệnh đóng tã. Tã và tấm lót cộng lại đã là hai lớp. Chọn tã vừa cỡ, không chồng thêm khăn hay tấm lót thứ hai. Thay kịp khi ướt để đệm và da không bị ngấm.

Người bệnh rất gầy. Xương nhô ra nên dễ chạm đáy hơn; thử bằng tay thường xuyên hơn và báo nhân viên y tế nếu thấy đệm không đủ.

Giường hẹp hoặc có thanh chắn. Đệm hơi khi căng thường dày hơn đệm cũ, làm thanh chắn thấp đi tương đối. Kiểm tra lại người bệnh có dễ lăn qua thanh chắn không và khe hở hai bên có rộng ra không.

Người bệnh tự trở mình được một phần. Đệm quá mềm làm họ lún, khó tự xoay. Có khi tấm phủ mút chắc hơn lại giúp họ giữ được sức tự cử động; nói điều này với nhân viên y tế khi được đánh giá.

Khi nào gọi nhân viên y tế hoặc cấp cứu ngay

Đệm chỉ là dụng cụ; những dấu hiệu sau cho thấy người bệnh cần người có chuyên môn xem:

Thấy gìLàm gì ngayGọi ai
Vùng da đỏ không nhạt đi sau khi đã đổi tư thế một lúcKhông nằm đè lên chỗ đó, ghi lại vị tríNhân viên y tế trong ngày
Da phồng, trầy, rỉ dịch, có mùiChe bằng gạc sạch khô, không tự bôi đắpNhân viên y tế để hướng dẫn chăm vết
Người bệnh sốt, lơ mơ, vùng da đỏ nóng lan rộngGiữ người bệnh nằm nghiêng thoải máiNhân viên y tế ngay; cấp cứu nếu khó đánh thức
Đệm hỏng, mất điện kéo dàiChuyển sang nằm trên đệm phẳng chắc, xoay thường xuyên hơnNgười cung cấp đệm; nhân viên y tế nếu da đổi màu
Người bệnh than đau nhiều khi nằm trên đệm, lăn khó chịuKiểm tra mức bơm, chế độ máyNhân viên y tế để chỉnh lại

Chăm vết loét đã có, chọn băng gạc hay cách làm sạch là việc do nhân viên y tế làm hoặc hướng dẫn trực tiếp, không tự áp dụng theo lời truyền miệng.

Chăm cả người chăm

Có đệm tốt, người chăm thường thở phào, và điều đó là đúng: một tấm đệm phù hợp giúp đêm xoay trở bớt căng thẳng. Nhưng đừng để tấm đệm thành lý do để một người gánh hết. Lập lịch xoay trở chia cho hai, ba người trong nhà, mỗi người biết cách kiểm tra đệm bằng tay, biết chuông báo của máy kêu thế nào và làm gì khi nó kêu.

Nếu người chăm chính hay mất ngủ vì lo đệm hỏng giữa đêm, đặt máy bơm ở chỗ đèn báo nhìn thấy được từ chỗ người chăm nằm. Nhìn một cái thấy đèn xanh, ngủ tiếp được, đó là một mẹo nhỏ đáng giá.

Khi trao đổi với người cung cấp đệm, ghi sẵn câu hỏi ra giấy: máy báo lỗi thế nào, hỏng thì ai tới sửa và trong bao lâu, có đệm thay tạm không. Biết trước những điều đó, người chăm bớt hẳn một nỗi lo không tên mỗi lần máy kêu lạ lúc nửa đêm.

Câu hỏi thường gặp

Đã có đệm chống loét thì có cần xoay trở nữa không?

Vẫn cần. Đệm giảm và đổi chỗ sức đè nhưng không xoá được việc da bị ép quá lâu. Lịch xoay trở nên giữ theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế, có thể được điều chỉnh khi đã có đệm phù hợp.

Đệm hơi kêu ồn ban đêm thì làm sao?

Kiểm tra máy có treo chắc vào thành giường, không chạm tường hay sàn gây cộng hưởng. Đặt một miếng mút mỏng giữa máy và thành giường. Không tắt máy ban đêm. Nếu máy kêu to bất thường, gọi người cung cấp để kiểm tra.

Có nên trải tấm chống thấm lên đệm hơi?

Chỉ nên dùng loại mỏng và đặt đúng vùng mông. Tấm chống thấm dày, nhiều lớp làm đệm không ôm được cơ thể và giữ hơi ẩm, dễ làm da hầm bí. Nhiều đệm hơi đã có vỏ chống thấm sẵn.

Ngồi trên đệm hơi khi ăn có được không?

Khi nâng đầu giường cho người bệnh ngồi ăn, nhiều đệm có chế độ tĩnh hoặc cần chỉnh cứng hơn để người bệnh không lún và trượt. Xem hướng dẫn của đệm, ăn xong thì trả về chế độ thường.

Đệm mút chống loét dùng được bao lâu?

Tuỳ chất liệu và cách dùng. Hãy thử bằng tay định kỳ: nếu chỗ hay nằm lún mà không phồng lại, có vệt lõm cố định hay ngón tay chạm đáy, đệm đã mất tác dụng và cần thay.

Mất điện thì đệm hơi còn dùng được không?

Đệm sẽ xẹp dần. Nếu mất điện kéo dài, chuyển người bệnh sang nằm trên mặt phẳng chắc, xoay trở thường xuyên hơn và kiểm tra da kỹ hơn. Hỏi trước người cung cấp đệm có van giữ hơi khi mất điện không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138